زمین شناسی

امتیاز کاربران

ستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعالستاره فعال
 

سنگ هاي كربناته 50% مخازن نفت و گاز دنيا و 95% مخازن نفت و گاز ايران را شامل مي شوند. در تشكيل سنگ هاي كربناته فرآيندهاي بيولوژيكی و شيميایی تأثير گذار هستند.

غالب آهك ها از ته نشست غير آلي CaCO3 از آب دريا انجام می گيرند. تراورتن و آهك هاي كاليچي از انواع سنگ های كربناته خشكي مي باشند.سنگ هاي كربناته در مناطقي كه آب داراي گرماي مناسب و فاقد ذرات ريز تخريبی است، تشكيل مي شوند. در يك محيط مساعد ابتدا آراگونيت تشكيل مي شود بنابراين غلظت کلسيم پائين آمده و غلظت منيزيم بالا مي رود و شرايط براي تشكيل كلسيت پر منيزيم فراهم مي شود، سپس كلسيت كم منيزيم و در انتها دولوميت به صورت نادر ايجاد مي شود (اوليه).

سنگ آهك (Limestone) يا كربنات به ندرت به صورت آهك خالص در طبيعت پيدا مي شود. اين سنگ، بيشتر به صورت آهك رسي، آهك ماسه اي و دولوميت يافت مي گردد. ناخالصي هاي مهم سنگ آهك عبارتند از: منيزيم، سيليس، آلومينيوم و منگنز.

آهك هيدراته- آهك زنده

به آهك هيدراته(Hydrated lime) آهک شكفته نيز می گويند. آهك زنده در برابر هوا و رطوبت ناپايدار است و از اين جهت نمی توان آن را برای مدتی دراز نگهداری كرد اما آهك هيدراته را مي توان مدتی طولانی انبار نمود.

كاني هاي مهم اجزاء تشكيل دهنده رسوبات كربناته:

رسوبات كربناته از كلسيت (كم يا پرمنيزيم) يا آراگونيت و مقداري نيز دولوميت، پيريت و كوارتز، تشكيل شده اند.

كلسيت:
یک کانی کربناته و یکی از پایدارترین انواع کانی های کربنات کلسیم محسوب می شود(CaCO3). کانی کلسیت به کانی هزارچهره معروف است و از کلسیم، کربن و اکسیژن تشکیل شده است و با اسید واکنش می دهد. کلسیت در طبیعت به صورت گچ، سنگ آهک، سنگ مرمر و عقیق یافت می شود. کلسیت به دو شکل بسیار دانه ریز (گل آهکی یا میکرایت) و درشت بلور (اسپار) در رسوبات آهکی مشاهده می شود. كلسيت كم منيزيم داراي كمتر از 4% مول MgCO3 و كلسيت پرمنيزيم داراي بيش از 4% مول MgCO3 مي باشد.

دولوميت:
دولوميت يکي از کاني هاي رايج سازنده سنگهاي رسوبي با ساختار شيميايي متشکل از کربنات کلسيم و منيزيمMgCa(CO3)2 مي باشد که در سيستم رومبوئدريک متبلور شده و در سه جهت رخ کامل دارند. اکثر دولوميت ها به رنگ هاي خاکستري مايل به کرم و سفيد مايل به خاکستري يافت مي شوند ولي برخي به رنگ هاي چون سفيد، زرد، سبز و سياه هم ديده مي شوند .
وزن مخصوص اين ماده معدني حدود 2.6 گرم بر سانتيمترمکعب، سختي آن 4-3.5 و داراي جلاي شيشه اي يا مرواريدي است .
عناصر تشکيل دهنده دولوميت عمدتاً اکسيد منيزيم (MgO) و آهک (CaO) مي باشد ولي ممکن است عناصر ديگري چون اکسيد هاي آهن، سديم و پتاسيم نيز در ساختمان آنها يافت شود. اين کاني حاوي 30.41% اکسيد کلسيم، 21.86 % اکسيد منيزيم و 47.73 % دي اکسيد کربن مي باشد.

دولوميت به صورت لايه هاي عظيم با ضخامت هاي چند ده فوتي يافت مي شود. دولوميت ها حدود 15 % پوسته زمين را مي سازند و به مقدار زياد در تمام نقاط دنيا يافت شده و به عنوان يکي از اجزاء رايج سکانسهاي رسوبي شناخته مي شوند. سنگ هاي حاوي دولوميت را با همان نام دولوميت يا سنگ آهک دولوميتي مي شناسند.
دولوميت يکي از سنگ هاي کربناتي است که از رسوبات عادي دريايي به شمار مي آيند . اختلاف نظر فراواني بر سر نحوه تشکيل لايه هاي دولوميتي وجود دارد. به نظر مي رسد که دولوميت ها از معدود سنگ هاي رسوبي هستند که تغييرات مينرالوژيکي مهمي را تحمل کرده اند. دولوميت ها در اصل به صورت سنگ آهک هاي غني از کلسيت و يا آراگونيت نهشته مي شوند اما طي فرايندي که دياژنز ناميده مي شود کلسيت يا آراگونيت به دولوميت آلتره مي شوند. آب هاي زير زميني غني از منيزيم که به ميزان کافي شور باشند مي توانند منابع مهم سازند هاي دولوميتي باشند.

آراگونيت:

آراگونیت با فرمول شیمیایی CaCO3، کانی کربناتی و یکی از دو گونه ی معمول بلورهای کربنات کلسیم است که به صورت طبیعی تشکیل می شود. این کانی در اثر فرآیندهای زیستی و فیزیکی در محیط های آبی تشکیل می شود. آراگونایت در دما و فشار استاندارد ناپایدار است و در دوره های 100 ساله تمایل به جایگزین شدن با کلسیت را دارد.
ساختار بلوری آراگونیت با کلسیت متفاوت است و به شکل راست‌لوزی می‌باشد. آراگونیت به شکل‌های توده‌ای و الیافی دیده شده‌است گروه‌هایی از آن که به شکل چکنده تشکیل می‌شوند را «گل‌های آهن» می‌نامند؛ این نام گذاری به دلیل آمیزیش آن‌ها با کانی اور در معدن آهن کارنتیا بوده‌است.
آراگونيت منيزيم كمي دارد و به جاي آن استرانسيوم مي تواند جانشين شود. از لحاظ پايداري كلسيت كم منيزيم پايدارتر از كلسيت پرمنيزيم و كلسيت پرمنيزيم پايدارتر از آراگونيت مي باشد. رابطه ی زیر میزان پایداری را برای کانی های کربناته نشان می دهد:

آراگونيت < كلسيت پرمنيزيم < كلسيت كم منيزيم < دولوميت

 

 

 

محبوب ترین ها

خواص سنگ مخزن 15 ارديبهشت 1395 8
اسیدکاری 21 تیر 1395 5
نمودارگیری چاه 11 مرداد 1395 5
تکمیل چاه 02 تیر 1395 3
خواص سیالات مخزن 23 ارديبهشت 1395 3

پربازدیدترین مطالب