امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

به مخازنی که نفت در کنار سنگ منشا قرار دارد و با مهاجرتی کوتاه در لایه ای کم تراوا تجمع می کند مخازن نفتی ماسه سنگی کم تراوا گفته می شود.

ساختار سنگ شناسی این مخازن شامل ماسه سنگ ها و سنگ ها آهکی کم تراوا است و نفوذ پذیری سنگ مخزن کمتر از 0.1 md است.

خواص دیگر این مخازن به تفصیل به شرح زیر می باشد:

1) خواص فیزیکی این مخازن بسیار ضعیف بوده و دارای نفوذ پذیری پایینی هستند. ریز بودن دانه ها، جور شدگی ضعیف، سیمان شدگی بالا و اپیدیاژنز قوی ( فاز نهایی دیاژنز که رسوبات طی و بعد از بالا آمدگی یا رخنمون اما قبل از فرسایش ، سنگ شده اند. تغییر محلول های فسیل (توسط نفوذ عمیق و حرکت رو به پایین آب های زیر زمینی) و اعمال مجدد شرایط اکسیداسیون نزدیک سطح زمین از مشخصات این دیاژنز می باشد. )  منجر به کم تراوا شدن این مخازن می شود. تخلخل این مخازن پایین و بسیار متفاوت است اما به طور معمول چیزی در حدود 7% تا 8% است

2) این مخازن به دو دسته کم نفوذ پذیر اصلی و کم نفوذپذیر ثانویه تقسیم می شوند مخازن کم نفوذپذیر اصلی دارای دانه های ریز که حاوی شیل و جور شدگی ضعیف هستند. به دلیل اینکه در عمق های کم مدفون شده اند منافذ اولیه  تحت تاثیر مراحل دیاژنز شدید قرار نگرفته اند. به همین دلیل سنگ ها شکنندگی کمی داشته و تحت تاثیر شبکه شکاف طبیعی کمتری قرار خواهند گرفت. این پدیده منجر می شود که این دسته از مخازن دارای تخلخل بالا اما نفوذپذیری پایینی باشند. دسته دوم مخازن یا مخازن کم نفوذپذیر ثانویه تحت تاثیر اقسام مختلف مراحل دیاژنر مثل تراکم پذیری و سیمان شدگی قرار گرفته که منجر به کاهش نفوذپذیری و تخلخل شده است.

3) خواص فیزیکی دیگر این مخازن شامل منافذ ریز و فشار مویینه بالا می باشد. اشباع آب اولیه در این مخازن بسیار بالا می باشد ، چیزی در حدود %30 تا %40 که گاهی به% 60 هم می رسد. سنگینی (وزن مخصوص) این نفت ها معمولا کمتر از 0.85 و ویسکوزیته آن ها کمتر از 3cp  می باشد. مقدار رس در این مخازن بالا می باشد که در هنگام تزریق گاز و اسید این مساله می بایست در نظر گرفته شود.

4) این لایه های غنی از نفت توسط تناوبی از لایه های ماسه سنگی و گلسنگی که دارای ناهمگنی قابل توجهی هستند تشخیص داده می شوند. شرایط رسوبی ناپایدار منجر به اختلاف ضخامت زیادی در لایه های ماسه سنگی می شود. میزان شیل در  این لایه های ماسه سنگی بالا است.

5) شبکه شکاف طبیعی به دلیل چگال بودن سنگهای کم تراوا به خوبی گسترش پیدا می کنند. این شکاف ها مسیرهای مناسبی جهت مهاجرت  هیدروکربن و همچنین کانال های مناسبی جهت تزریق آب خواهند بود. به علاوه اینکه انجام عملیات شکاف هیدرولیکی می تواند منجر به تداخل شکاف ها شود در نتیجه در هنگام توسعه چنین مخازنی عملیات شکاف زنی می بایست به صورت بهینه انجام گیرد. 

6) به خاطر شرایط سنگ شناسی ناحیه های غنی از نفت در این لایه ها ارتباط ضعیفی با لایه های آبده دارند و در نتیجه از انرژی طبیعی کمی برخوردار هستند. بازیافت نفت در این مخازن بیشتر وابسته به گاز حل شده در نفت است که به همین دلیل میزان تولید طبیعی به سرعت افت می کند. میزان بازیافت اولیه در این مخازن بسیار پایین است و تقریبا چیزی در حدود 8% تا 10% خواهد بود. بازیافت ثانویه بهبود خواهد یافت به طوری که این مقدار بین 25% تا 30% خواهد بود.

7)  به دلیل پایین بودن تخلخل و نفوذپذیری سنگ مخزن ،  تولید تنها در صورتی که عملیات شکاف هیدرولیکی و یا شکاف زنی با اسید صورت بگیرد اقتصادی خواهد بود.

8) به دلیل ساختار منافذ ، کوچک بودن خلل و فرج ، وجود شیل بالا در سیستم و وجود کانی هایی که نسبت به آب حساس هستند فرآیند بازیافت می تواند باعث صدمه جدی به لایه نفتی شود  تا حدی که میزان تولید می تواند بین 30% تا 50% کاهش پیدا کند. بنابراین در طی کل زمان بازیافت از مخزن محافظت از لایه نفتی امری حیاطی می باشد. 

شاید خیلی ها کشف و توسعه مخازن نامتعارف را با توجه به حجم بالای مخازن متعارف نفت وگاز  برای کشور ما غیر الزامی و غیر سودمند تلقی کنند اما جالب است که طبق گزارش های بدست آمده در کارگاه EAGE/SPE/AAPG که در سال 2014 در دبی برگزار شده مقاله ای منتسب به 4 نفر از اعضای شرکت آرامکو عربستان  ارائه شد که نشان از کلید خوردن پروژه ای جهت افزایش سرعت در اکتشاف مخازن نامتعارف می داد. در این مقاله از حوزه های رسوبی راب الخلی و جفرا به عنوان نواحی که احتمال حضور مخازن نامتعارف می رود نام برده شده است. این حوزه ها ، آهکی و مربوط به دوران رسوبی ژوراسیک بوده و آن ها را جزو غنی ترین سنگ منشا های هیدروکربنی در جهان بر می شمرند. بیشتر بودن حجم مخازن نامتعارف در قیاس با مخازن متعارف و وارد شدن کشورهایی پیشرفته ای همچون آمریکا ، چین و سایر کشورها به حوضه اکتشاف و تولید از مخازن نامتعارف می تواند توازن قدرت و یکه تازی کشورهای خاورمیانه را در بازار جهانی نفت و گاز در آینده ای نزدیک برهم بزند. از  این رو کشوری همچون عربستان که بزرگترین تولید کننده نفت در جهان و یکی از بزرگتری تولید کنندگان گاز جهان است اگرچه با دارا بودن مخازن بزرگ متعارف در حال حاضر نیازی به تولید از مخازن نامتعارف ندارد اما  خود را بر آن داشته تا از این قافله عقب نماند و بتواند در آینده نیز سهم به سزایی در بازار داشته و سلطه خود را بر بازار انرژی حفظ کند. لذا امید است تا کشور ما نیز که دارای مخازن بزرگ نفت و گاز اعم از متعارف و نامتعارف است بتواند وارد این حیطه از صنعت نفت شده  تا در آینده نیز سهم قابل توجهی از بازار را در اختیار داشته باشد

محبوب ترین ها

خواص سنگ مخزن 15 ارديبهشت 1395 8
اسیدکاری 21 تیر 1395 5
نمودارگیری چاه 11 مرداد 1395 5
خواص سنگ مخزن 23 تیر 1395 3
تکمیل چاه 02 تیر 1395 3

پربازدیدترین مطالب

آخرین مطالب گروه

مطالب مرتبط

1408
خواص سنگ مخزن
1008
خواص سنگ مخزن